Verzwegen vrouwenstemmen klinken weer • deBuren

Eeuwenlang zijn vrouwelijke stemmen in de literatuur gemarginaliseerd, genegeerd of herschreven. Tijd voor een nieuwe blik op het verleden. Tijdens non-fictieboekenfestival FAAR maken tijdschrift de lage landen en deBuren ruimte voor de vrouwen die de literaire en intellectuele geschiedenis van de Lage Landen mee vormgaven – maar zelden het podium kregen dat ze verdienden. Aan de tafel schrijvers Gaea Schoeters, Joke van Leeuwen, Zindzi Tillot Owusu en Heleen Debruyne.

Literatuur & Taal Wetenschap & Geschiedenis FAAR

Aanleiding voor dit gesprek is de podcastreeks Historische Klassiekers van literair collectief Fixdit en het themanummer van de lage landen daarover. We horen en lezen opnieuw de stem van zestiende-eeuwse rederijkers, zeventiende-eeuwse polemisten en achttiende-eeuwse essayisten die elk op hun manier zorgden voor verandering. Namen? Anna Bijns, Anna Roemers, Tesselschade Roemers, Ella Wassenaer, Petronella Moens, en vele anderen. Zo bieden we een historische correctie én een nieuw perspectief op de canon. En hoe zit het vandaag? Werken de uitsluitingsmechanismen nog altijd door?

Moderator Heleen Debruyne praat erover met drie generaties vrouwelijke schrijvers:

Gaea Schoeters auteur en lid van Fixdit. Recentste titel: Het geschenk (shortlist Boon Literatuurprijs)

Joke van Leeuwen, auteur van boeken voor volwassenen en kinderen, recent Plooi u in tweeën. Een memoir. Ze is lid van Fixdit.

Zindzi Tillot Owusu maakt poëzie, proza en performance, lid van collectief Hyster-X. Ze is vertaler van reade runen, de revolutionaire debuutbundel uit 1959 van de Friese dichteres Ella Wassenaer die nooit de erkenning kreeg die haar toekwam.

Over rode runen

In 1959 verscheen de dichtbundel reade runen van ella wassenaer. Een wervelend werk dat thema als vrouwelijkheid, religie en erotiek in een vernieuwende vorm tot een literair kookpunt brengt. Een schot in de roos tijdens de hoogtijdagen van de Vijftigers? Nee, want ze schreef in het Fries en was een vrouw. Vijfenzestig jaar later herontdekken vier jonge makers en vijf essayisten dit zinderende werk en brengen het opnieuw tot leven.

reade runen verschijnt opnieuw in het Fries en als rode runen in een eigentijdse Nederlandse vertaling, verrijkt met literaire teksten en verdiepende essays. Een verrassende en overrompelende leeservaring!

Rode runen omvat de oorsponkelijke Friese bundel en paart die aan een eigentijdse Nederlandse vertaling van Ella Wassenaers zinderende werk. Vertaald door Zindzi Tillot Owusu, met verdiepende essays van Annelies Verbeke, Maria Barnas, Sophia Blyden, Elisa Demarré en Albertina Soepboer en verrijkt met literaire teksten van Mona Thijs, Jaimy Hindriks, Zindzi Tillot Owusu en Charlotte Westra.

Lees de recensie van rode runen in de lage landen.

Over Ella Wassenaer

De Friese schrijfster en dichteres Lipkje Post-Beuckens (1908-1983) schreef over vrouwen en over mensen aan de rand van de samenleving. Ze publiceerde onder verschillende pseudoniemen, waaronder Ypk fan der Fear. Haar poëzie schreef ze als Ella Wassenaer. Ze won vier keer de Rely Jorritsmapriis en kreeg in 1979 de Gysbert Japicxpriis voor haar hele oeuvre.

De bundel kwamen tot stand in samenwerking met Explore the North en Uitgeverij Pelckmans, met steun van het Nederlands Letterenfonds.

Zindzi Tillot (1997) woont in Brussel en studeert woordkunst. Ze is lid van feministisch schrijverscollectief Hyster-X en redacteur bij literair boorplatform Kluger Hans. De voorbije jaren werkte ze vooral als dichter. Tegenwoordig houdt ze zich ook met proza, videokunst en performance bezig. Naast kunst en literatuur heeft ze ook veel interesse in sociale gelijkheid, videogames, mode, film, filosofie en internetcultuur. Haar werk zou je kunnen omschrijven als melancholische feverdreams met scherpe randjes. Ze ging in 2023 mee naar de schrijfresidentie in Parijs.

Alles bekijken

Gaea Schoeters (1976) is auteur, scenarist, librettist & journalist. Haar werk situeert zich op het snijvlak tussen vormexperiment en maatschappelijk engagement. Als auteur debuteerde ze met het reisboek Meisjes, moslims en motoren. Later volgden de romans Diggers, De Kunst van het Vallen, Zonder titel #1, Cargo, Trofee en recent Het Geschenk. Met Gerda Dendooven maakte ze het filosofische kinderboek (N)iets. Daarnaast schrijft ze opera’s en (muziek)theatervoorstellingen, meestal samen met componist Annelies van Parys, die internationaal gespeeld worden. Ze is lid van het collectief Fixdit en cureert de Dead Ladies Show, een programma dat onterecht vergeten vrouwen opnieuw voor het voetlicht brengt. Haar werk is meermaals bekroond en vertaald in meer dan 20 talen. Recent kreeg ze de Ultima voor de letteren en als cultureel ambassadeur van Sint-Niklaas organiseert ze het leesbevorderingsproject, Battle of the books. Daarnaast is ze een veelgevraagd gastdocent, columnist en essayist.

Joke van Leeuwen (1952) is een uniek talent. Ze schrijft proza en poëzie, is illustrator en performer, schrijft voor jong en oud. Haar historische roman Feest van het begin werd bekroond met de AKO Literatuurprijs. Voor haar veelzijdige oeuvre ontving zij de Gouden Ganzenveer, de Constantijn Huygens-prijs, de Ultima Letteren, en onlangs in oktober 2025 de vijfjarige Tollensprijs: ‘haar werk is geestig, ontroerend en confronterend tegelijk’. In februari 2026 verschijnt haar memoir Plooi u in tweeën. Joke van Leeuwen is lid van Fixdit.

Heleen Debruyne (1988) is schrijver, journalist en radiomaker.Debruyne werkt bij Klara en schrijft voor Humo. In 2025 verscheen haar roman Aline. Eerder verscheen de roman De plantrekkers (2016) en de essaycollectie Vuile lakens. Een hedendaagse visie op seksualiteit (2017), waarin ze samen met Anaïs Van Ertvelde blootlegt dat 'seksuele vrijheid' een illusie is. In 2021 verscheen De huisvriend. Ze ging in 2014 mee naar de schrijfresidentie in Parijs.

Alles bekijken