'Literatuur is een belangrijk wapen tegen de polarisatie'

De jaarlijkse CELA Work Week brengt meer dan 200 auteurs, vertalers en culturele professionals uit 11 landen samen. Vier dagen lang ontmoeten zij elkaar in workshops, gesprekken en uitwisselingen verspreid over Brussel. De feestelijke openingsavond bij deBuren vormde het startschot van die ontmoetingen.

Bouwen aan Europees literair talent

deBuren stond een goede tien jaar geleden mee aan de wieg van CELA (Connecting Emerging Literary Artists). Willem Bongers-Dek, directeur van deBuren, viste de allereest e-mail over een mogelijke Europese culturele samenwerking op uit zijn mailbox. Het bericht dateert van april 2014. Toen was van CELA nog geen sprake, vandaag is het een internationaal talentontwikkelingstraject dat honderden schrijvers en vertalers uit heel Europa met elkaar verbindt.

CELA-directeur Frank Tazelaar en artistiek leider bij CELA Kim van Kaam blikten terug op een decennium van internationale samenwerking en schetsten hoe het project vandaag nieuwe generaties auteurs en vertalers ondersteunt.

Literatuur in vele talen

Dat Europese samenwerking begint bij verhalen, werd tastbaar tijdens de literaire voordrachten van schrijvers Tuly Salumu en Lisa Weeda en vertaalster Małgosia Briefjes. Terwijl zij hun teksten brachten, verschenen vertalingen in alle CELA-talen op het scherm. 'Soms hoef je zaken niet uit te leggen, maar voel je ze gewoon door het gebruiken van de juiste woorden. Taal is zo'n krachtig instrument.' De drie makers maakten in hun voordracht en in hun gesprek met Willem Bongers-Dek zichtbaar wat zich doorgaans achter de schermen afspeelt: hoe verhalen dankzij vertalers nieuwe lezers vinden en hoe literatuur verschillende talen en perspectieven met elkaar verbindt.

Waarom Europa literatuur nodig heeft

'Creatieve makers zijn verdedigers van onze vrije samenleving. Wij moeten als beleidsmakers hen de mogelijkheid geven om die rol te blijven opnemen', vertelde Policy Maker Creative Europe bij de Europese Commissie Arnaud Pasquale aan Willem Bongers-Dek. Hij bevroeg drie beleidsmakers die vanuit hun positie nauw betrokken zijn bij internationale culturele samenwerking. 'Uitwisselling is altijd een win-win', gaf Heleen Bakker, directeur-generaal Europese Samenwerking bij het Nederlandse ministerie van Buitenlandse Zaken aan. 'Zeker omdat de Nederlandse taalgemeenschap niet erg groot is, zien we hoe we met culturele samenwerking een stuk verder komen dan met louter het exporteren van onze schrijvers en hun boeken', beaamde Bart Temmerman, secretaris-generaal van het Vlaamse Departement Cultuur, Jeugd en Media.

Een muzikale ode aan de literatuur

De avond eindigde waar alles uiteindelijk om draait: bij de kracht van verhalen. Singer-songwriter Judith Adema en gitarist Pascal Voorbraak brachten een muzikale set gebaseerd op teksten van Franz Kafka, Joost Oomen en Lara Taveirne. Voor twee nummers betekende de avond meteen ook een première: de bewerkingen van teksten van Joost Oomen. Ook het lied geïnspireerd door Lara Taveirnes roman Wolf werd voor het eerst op een podium gebracht en dat in aanwezigheid van de auteur zelf.

Connecting Emerging Literary Artists

CELA (Connecting Emerging Literary Artists) is een internationaal talentontwikkelingstraject dat schrijvers en vertalers uit heel Europa ondersteunt. Tijdens de jaarlijkse Work Week komen deelnemers, partners en culturele professionals samen om ervaringen uit te wisselen, nieuwe samenwerkingen te ontwikkelen en de toekomst van de Europese literatuur vorm te geven. De Brusselse editie van 2026 brengt meer dan 200 deelnemers uit 11 Europese landen samen.