deBuren

© Teun Voeten

Op dinsdag 2 oktober presenteren het Vlaams-Nederlands Huis deBuren en Villanella / DE Studio de fototentoonstelling ‘Narco Estado. Drug violence in Mexico’ van Teun Voeten. Teun Voeten is een Nederlandse antropoloog en oorlogsfotograaf die zich de afgelopen drie jaar concentreerde op het drugsgeweld in Mexico. Hij bracht niet alleen het bloedige geweld, maar ook de ontwrichting van de samenleving en het ingrijpen van de autoriteiten pregnant in beeld.

Om 20:00 bent u welkom in het sfeervolle salon van DE Studio, in de oude theaterstudio’s van Herman Teirlinck, waar we een debat organiseren over drugsgebruik en drugsbeleid. Drugsexperten uit de magistratuur, de hulpverlening en de internationale drugsproblematiek delen hun inzichten met het publiek. Daarna houden we de nieuwe publicatie Narco Estado. Drug violence in Mexico (Lannoo) boven de doopvont en kunt u de tentoonstelling bezoeken. deBuren en Lannoo bieden een receptie aan.

Het panel

Teun Voeten studeerde culturele antropologie en filosofie in Leiden. De laatste 20 jaar werkte hij in oorlogsgebieden wereldwijd als fotograaf en journalist voor internationale publicaties en organisaties. Hij schreef twee boeken: Tunnelmensen, een studie over ondergrondse daklozen in New York en How de Body?, een relaas over de oorlog in Sierra Leone. Momenteel werkt hij aan een PhD dissertatie over het extreme drugsgeweld in Mexico.
In het voorjaar van 2007 toonde Teun Voeten bij deBuren de expo WAR.

Paul Van Tigchelt is substituut-procureur des Konings op het parket van Antwerpen sinds 2003. Hij is referentiemagistraat drugs en persmagistraat.

Paul Van Deun is klinisch psycholoog en startte in 1980 de Therapeutische Gemeenschap voor drugsverslaafden, De Spiegel op in Brussel. In 1986 kwam daar het Antwerps drugs interventie centrum bij (ADIC) en in 1997 breidde De Spiegel uit met een Ontwenningsprogramma en een Ambulant programma.
Het residentiële gedeelte van De Spiegel bevindt zich nu in Kessel-Lo, en het ambulante in Asse.
Van Deun schreef een boekje voor ouders van kinderen met een verslavingsprobleem: In een ander land.

Professor An Vranckx kent de Zuid-Amerikaanse drugsoorlog, de georganiseerde criminaliteit en de internationale drugstrafiek als geen ander. Vranckx doctoreerde aan de VUB in 1998. Vandaag doceert ze ondermeer 'politieke problemen van Latijns Amerika' aan de UGent. Haar onderzoekswerk betreft Latijns-Amerikaans (on)veiligheid, vuurwapengeweld, georganiseerde misdaad en trafiek van illegale drugs. Ze adviseert niet-gouvernementele organisaties en overheden in deze materie, en werkt als 'conflict and small arms advisor' bij de Britse NGO Saferworld.

Jörgen Oosterwaal (de nieuwe hoofdredacteur van Knack Magazine) modereert het gesprek.

Teun Voeten over 'Narco Estado. Drug violence in Mexico':

Mexicaans Drugsgeweld. Uitzonderingssituatie of een blik in de toekomst?

Eind 2006 verklaarde de net verkozen president Calderon de oorlog aan de machtige drugskartels die Colombiaanse cocaïne naar de Verenigde Staten smokkelen. Het drugsgeweld heeft de afgelopen 5 jaar aan 50.000 mensen het leven gekost. Aan de geweldspiraal lijkt geen einde te komen want de kartels zijn in een dubbele strijd verwikkeld: enerzijds tegen de autoriteiten, anderzijds vechten ze onderling een machtstrijd uit die nog veel bloediger is.

Ciudad Juarez, met vier grensovergangen naar de Verenigde Staten uitermate strategisch, is Ground Zero van de drugsoorlog. In 2010 was Juarez met 3600 doden de gevaarlijkste stad van de wereld. Nu is het iets ‘vrediger’ en gebeuren er nog maar 3 tot 4 moorden per dag. De autoriteiten zeggen dat de keiharde aanpak van de nieuwe politiecommissaris Leyzaola vruchten afwerpt. Cynici zeggen dat er gewoon niks meer te moorden valt. Er heerst nu de rust van een kerkhof. Anderen zeggen dat de oorlog tussen het Juarez-kartel en oppermachtige Sinaloa-kartel afgelopen is nu het Sinaloa-kartel erin geslaagd is Juarez over te nemen.

Wie precies wie vermoordt is in feite onduidelijk. 98 % van de moorden wordt nooit opgelost. De forensische politiediensten zijn overbelast en kunnen weinig meer doen dan een summier verslag optekenen: ‘Dood als het gevolg van inslag van 21 kogels van kaliber 9 millimeter en punt 357’ luidt de gebruikelijke observatie. Dan wordt het onderzoek gesloten omdat de volgende dode zich weer aandient.
De officiële uitleg is dat de vermoorden slachtoffers zijn van de oorlog tussen de kartels. Een uitstekend excuus voor de overheid om niets te doen: criminelen die andere criminelen uitmoorden, opgeruimd staat netjes. Maar anderen beweren dat de moorden het werk is van doodseskaders die een grootscheepse sociale zuivering uitvoeren op daklozen, junkies, straatboefjes en andere ongewenste mensen. Honderden ongeïdentificeerde doden liggen nu onder een roestend nummerplaatje op het pauperkerkhof van de gemeente.

Het geweld neemt inmiddels steeds meer hallucinerende vormen aan. In 2006 rolden een groep mannen een zak met vijf hoofden uit op de vloer van een disco in Michoacan. Dat was in die tijd nog shockerend. In 2009 werden er de lijken van 72 geëxecuteerde migranten gevonden in Tamaulipas. Een nieuw dieptepunt, tot er in 2011 35 lijken uit een vrachtwagen op straat werden gedumpt in Veracruz, hartje stad, midden op de dag. Nu worden aan de lopende band massagraven en dozijnen verminkte en onthoofde lijken gevonden, waarbij de kartels elkaar aftroeven in wreedheid en bloeddorstigheid. De eerdere incidenten verbleken met de lugubere vondst in Nueva Leone, afgelopen mei 2012. Een dozijn bloedige vuilniszakken werden langs de snelweg gevonden. Inhoud: lichaamsdelen van 49 in stukken gehakte mensen. De moordenaars lijken er lol in te hebben. Op YouTube zetten de kartels bloedige filmpjes waarop hun vijanden geëxecuteerd worden.

Het drugsgeweld in Mexico is geen marginaal verschijnsel maar toont een angstwekkend toekomstscenario waarin de georganiseerde misdaad met succes het monopolie op geweld heeft verworven en langzaam maar zeker ook de internationale rechtsorde gaat ondergraven.
Makkelijke oplossingen zijn niet in zicht. Een wereldwijde boycot van cocaïne gepaard met een legalisering van marihuana zou de kartels diep in de portemonnee treffen, maar verslaafd aan geld en macht, vinden de kartels dan weer ander manieren om woekerwinsten te draaien. Nu al zijn ze zich aan het diversifiëren en hebben ze zich gestort op drie nieuwe lucratieve markten: afpersing, kidnapping en mensensmokkel. Tenslotte zijn de kartels flexibele, hyperkapitalistische ondernemingen die verschillende bedrijfstakken hebben waar drugssmokkel er slechts één van is.


© Teun Voeten, augustus 2012


Organisatie: deBuren, Uitgeverij Lannoo en Villanella / DE Studio

Kunstencentrum Villanella dat zich richt op een jong publiek en jonge makers, kreeg het gebouw van Studio Herman Teirlinck in erfpacht en liet het omdopen tot DE Studio. DE Studio is een gloednieuwe theaterzaal in centrum Antwerpen en is absoluut een bezoekje waard!
www.destudio.com