deBuren

ERIK BINDERVOET
ROBBERT-JAN HENKES
PJEROO ROOBJEE
WALTER VAN DEN BROECK
JEROEN OLYSLAEGERS

Brengen Multatuli | Hugo Claus | Gerard Walschap | Louis Paul Boon

Misschien wel hét kenmerk van klassieke literaire teksten uit onze canon – Max Havelaar, Eline Vere, Zuster Virgilia, De avonden, De Kapellekensbaan, Het afscheid, Turks fruit en Het verdriet van België - is dat ze afgerond zijn, voltooid en klaar. Natuurlijk kunnen interpreten en secundaire beschouwers nog iets veranderen door hun nieuwe visie op een meesterwerk te geven, maar voor de schrijver zelf lijkt zijn onwrikbare werk gedaan.

De gezamenlijke redacties van DW B en PARMENTIER durven dat te betwijfelen en namen daarom het initiatief voor een uniek literair experiment. Wij daagden auteurs uit om (de kijk op) een van onze klassieken bij de wortel aan te pakken.

Onder de noemer DELETED SCENES nodigden we een aantal schrijvers uit om een extra (slot)hoofdstuk toe te voegen aan een van onze Nederlandstalige klassiekers. We vroegen steeds twee auteurs bij één boek zodat we, over beide tijdschriften verdeeld, een waarlijk panoramische kijk op onze verklaarde meesterwerken kunnen ontvouwen. Panoramisch is ook de kijk op de Nederlandstalige literatuur. Het Vlaamse DW B en het Nederlandse PARMENTIER maken het project grensoverschrijdend, pleiten voor één dak boven de Nederlandstalige letteren. En waar kunnen we u uit dat perspectief beter uitnodigen dan in het Vlaams-Nederlands Huis bij uitstek, deBuren.

Inleiding door Hugo Bousset, hoofdredacteur het literaire tijdschrift DW B:

Vrienden van DW B, Parmentier en deBuren.

Toen redacteur Jos Joosten op de kernredactie van DW B voorstelde om een nummer te maken waarin nieuwe slothoofdstukken of ingebedde passages zouden worden geschreven bij klassieke romans uit de Nederlandstalige literatuur, in de vorm van Deleted scenes, vond ik de (filmische) idee krankzinnig maar buitengewoon prikkelend. Bovendien was het de opdracht om telkens twéé fragmenten toe te voegen aan het gecanoniseerde, onaantastbare boek. DWB zou namelijk grensoverschrijdend samenwerken met Parmentier, waarvan de hoofdredacteur, Arnoud van Adrichem, zopas tot de redactie van DWB is toegetreden. Ten slotte dachten we aan een presentatie in deBuren, dat in Brussel de contacten tussen Nederland en Vlaanderen promoot en organiseert. Geweldig allemaal, maar zou het ook lukken? De aflevering startte moeizaam. De eerste reacties waren afwijzend: auteurs die het een schitterend idee vonden maar geen tijd hadden, maar ook auteurs die principieel 'nee' zeiden. Erwin Mortier: ‘af is af" en Herman Brusselmans: ‘laat wat geschreven is wat het is’. Dat is een interessant probleem. Het gaat blijkbaar om schrijvers die een ‘gesloten’ opvatting hebben over literatuur. Het is wel degelijk een poëticale kwestie, waar de samenstellers Arnoud van Adrichem (Parmentier) en Jos Joosten (DW B) in hun inleiding hun mening over zeggen. Het gaat meer bepaald over de relatie schrijver-lezer. Roland Barthes maakt een onderscheid tussen ‘un texte lisible’ en ‘un texte scriptible’, als het ware tussen lectuur en literatuur. De laatste tekstsoort is een ‘texte de jouissance’, vraagt om een soort terugschrijven, verschaft de lezer het erotisch genot mee te creëren. De lezer moet de tekst doen uiteenspatten, betekenissen toevoegen, in plaats van hem bijeen te scharrelen, in een poging om de tekst te reconstrueren, en dan ijverig terug te vinden wat de auteur in zijn roman heeft neergelegd. Dan is af inderdaad af. Na enige tijd werden meer en meer auteurs geobsedeerd door het project, de teksten vloeiden binnen: ze spelen een spel met een ghostwriter, vinden een oerversie terug, schrijven een parodiërend einde, geven feministische kritiek, laten de hoofdpersoon verdwijnen of de auteur sterven, enzovoorts. Vandaag wordt het nummer in deBuren gepresenteerd, met optredens van schandelijke plagiators en perfide bedriegers. Multatuli wordt geschoffeerd door Erik Bindervoet & Robbert-Jan Henkes, Hugo Claus door Pjeroo Roobjee, Gerard Walschap door Walter van den Broeck en Louis Paul Boon door Jeroen Olyslaegers, van wie je de tekst in De Standaard der Letteren (16-06-2006) kon lezen. Mede namens Arnoud van Adrichem dank ik Dorian van der Brempt voor de gastvrijheid en de steun, hier in deBuren, en Xander Stroo en Kurt Snoekx voor de organisatie. Het unieke samenwerkingsverband tussen een Nederlands en een Vlaams literair tijdschrift, tussen Parmentier en DWB, wordt royaal gevierd.

Hugo Bousset