Made in Europe | Religie: Nietzsche

Geloof en wetenschap: een onmogelijke combinatie?

Archief

DI 21.02.17

deBuren, Leopolstraat 6, 1000 Brussel

18:00 > 19:00 Vertoning aflevering 'religie' van de reeks Made in Europe
19:30 > 21:00 Verdiepend avondprogramma bij deBuren

Aansluitend op Made in Europe, de nieuwe documentairereeks van VPRO, die vanaf 12 februari 2017 te zien is op Canvas en NPO 2, organiseert deBuren een verdiepend podiumprogramma.


Nietzsche, geloof & wetenschap

Sinds God door onder anderen Nietzsche werd doodverklaard klampen we ons vast aan de wetenschap om grip op de wereld en de waarheid te krijgen. Religie en wetenschap worden doorgaans als tegenpolen gezien: de een zou gebaseerd zijn op geloven, de ander op weten. Nietzsche zelf zag echter geen essentieel verschil tussen geloof en wetenschap, beide brachten ons volgens hem niet dichter bij de waarheid. Hoe denken wetenschappers & filosofen daarover? Zijn geloof en wetenschap twee werelden apart?


Programma

  • Judith van der Wel brengt een ode aan Nietzsche

  • Inleidende lezing over het spanningsveld tussen geloof en wetenschap door wetenschapshistoricus Floris Cohen, auteur van Het knagende weten (2016). Dit veelgeprezen boek gaat over het spanningsveld tussen wetenschap en religie en hoe wetenschappers daarmee omgaan: van Newton tot Voltaire, Kant, Darwin en Einstein. Met Stephen Jay Gould en Richard Dawkins komt ook onze eigen tijd ter sprake

  • Discussie o.l.v. Sven Speybrouck waarbij een divers samengesteld panel aan het woord komt over het spanningsveld tussen wetenschap en religie. Met: Gerrit Glas, hoogleraar Filosofie van de Neurowetenschappen aan de VU, kosmoloog en sterrenkundige Vincent Icke en theologe Manuela Kalsky, directeur van het Dominicaans Studiecentrum voor Theologie en Samenleving (DSTS) in Amsterdam.
  • Afsluitende slotoverweging en reflectie op de avond door religie- en literatuurwetenschapper Ernst van den Hemel

Over de sprekers

Floris Cohen (1946) is hoogleraar in de vergelijkende geschiedenis van de natuurwetenschap aan de Universiteit Utrecht. In 2007 publiceerde hij het boek De herschepping van de wereld. Het ontstaan van de moderne natuurwetenschap verklaard, waarmee hij de Eureka-prijs voor wetenschapspopularisering won. In 2010 verscheen Isaac Newton en het ware weten en in 2016 publiceerde hij Het knagende weten. In dat boek onderzoekt hij het spanningsveld tussen religie en wetenschap door de eeuwen heen, aan de hand van leven en werk van een aantal prominente wetenschappers.

Gerrit Glas (1954) is een Nederlands psychiater en filosoof. Sinds juni 2016 is hij de eerste hoogleraar Filosofie van de Neurowetenschappen in Nederland. Glas is daarnaast werkzaam als psychiater voor Dimence (Midden en West Overijssel) en was van 1992 tot en met 2010 als bijzonder hoogleraar reformatorische wijsbegeerte verbonden aan de Universiteit Leiden. Van 2006 tot 2012 was hij aan diezelfde universiteit werkzaam als hoogleraar Wijsgerige aspecten van de psychiatrie. Zijn onderzoek aan de VU richt zich op filosofische vragen op het grensvlak van (neuro)wetenschap, filosofie, klinische praktijk (vooral in de psychiatrie) en religie.

Ernst van den Hemel (1981) is religie,- en literatuurwetenschapper. Hij promoveerde in 2011 aan de Universiteit van Amsterdam in de Geschiedenis van het Christendom. Sinds april 2015 is hij werkzaam als docent aan het departement Religiestudies van de Universiteit Utrecht. Sinds september 2016 is hij postdoctoraal onderzoeker aan het Meertens Instituut binnen het HERA project ‘HERILIGION The heritagization of religion and the sacralization of heritage in contemporary Europe'. Daarnaast is Van den Hemel docent aan de We Are Here Academy, een onofficiele academie voor ongedocumenteerde migranten. Hij publiceert regelmatig over religie, politiek, filosofie en kunst.

Vincent Icke is hoogleraar theoretische Sterrenkunde aan de Universiteit Leiden, en bijzonder hoogleraar Kosmologie aan de Universiteit van Amsterdam. Naast zijn wetenschappelijk werk is hij actief betrokken bij de popularisatie van de wetenschap. Icke publiceerde een aantal boeken, schrijft regelmatig voor de pers en was vele jaren columnist bij NRC Handelsblad. Hij trad en treedt ook regelmatig op als gast bij televisieprogramma's zoals Klokhuis, RVU's, God bestaat niet, de Nationale Wetenschapsquiz en De Wereld Draait Door. Icke sprak zich al regelmatig uit over geloof en wetenschap. Hij omschrijft zichzelf als ´een honderd procent tolerante atheïst´.

Manuela Kalsky (1961) is theologe en directeur van het Dominicaans Studiecentrum voor Theologie en Samenleving (DSTS). Sinds 1 januari 2012 bekleedt ze aan de Vrije Universiteit Amsterdam de Edward Schillebeeckx-leerstoel voor Theologie en Samenleving. Zij geeft leiding aan project W!J waar de multimediale website Nieuwwij.nl en het DSTS-onderzoeksproject 'Op zoek naar een nieuw wij in Nederland' deel van uitmaken. Ze is een veelgevraagd spreker op (internationale) conferenties en mengt zich regelmatig in het publieke debat over religie en de multiculturele samenleving, onder andere via het Theologisch Elftal in dagblad Trouw. Ze had leeropdrachten aan de universiteiten van Wenen, Hamburg, Hannover en Fribourg.

Judith van der Wel (1984) behaalde haar bachelors psychologie en theologie aan de Rijkuniversiteit Groningen en voltooide een onderzoeksmaster religiestudies aan de Universiteit van Amsterdam. In 2015 verscheen haar debuut Stemmen. Het geheim van het Koninklijk Concertgebouworkest (Querido/Van Halewyck). Voor dit boek volgde zij een jaar lang het Koninklijk Concertgebouworkest op de wereldtournee ter ere van het 125-jarig jubileum. In 2012 nam ze deel aan de schrijfresidentie van deBuren in Parijs.

Moderator Sven Speybrouck, werd bekend met het radioprogramma Jongens & Wetenschap en presenteert elke zaterdagochtend Interne Keuken op VRT radio 1. Op Canvas presenteerde hij onder andere ook de televisiereeks Publiek geheim, een historische documentairereeks waarin hij in elke aflevering het verhaal achter een minder bekende historische plaats in België bracht.


Made in Europe op VPRO en Canvas | Aflevering 2: religie

In de tweede aflevering van de documentairereeks Made in Europe, uitgezonden op VPRO en Canvas, staat religie centraal. In d uitzending draait het zowel om de kunst waarin God gezocht en vereerd wordt als de kunst waarin hij wordt bespot.

De vrijheid om God te te eren is niet vanzelfsprekend, de vrijheid om hem te lasteren is dat evenmin. Dimitri Verhulst bezoekt Jeannette Bougrab, de geliefde van Charb, een van de vermoorde cartoonisten van het Franse tijdschrift Charlie Hebdo. Sinds de commotie na de aanslagen is ze Frankrijk ontvlucht.

Verhulst bezoekt ook de kathedraal van Chartres, een eeuwenoud pelgrimsoord voor devote christenen, en reist naar de uithoeken van Europa waar de vrije expressie het meest onder druk staat en stond.

In de Sovjet-Unie was religie lang taboe, maar de hang naar spiritualiteit bleef. Met zijn abstracte schilderij het Zwarte Vierkant verbeeldde de schilder Malevitsj het gelaat van God.

In Istanbul, op het breukvlak van Europa en Azië, zoekt Verhulst de romanschrijver Orhan Pamuk op. Pamuk becommentarieert de vermeende spirituele leegte in Europa en geeft aan welke rol er voor de literatuur is weggelegd.

Deze aflevering wordt uitgezonden op 19.02.17 om 20:15 op NPO2 en om 20:10 op Canvas

Meer info op: www.vpro.nl/programmas/made-in-europe



Over de reeks: Made in Europe

Het culturele DNA van Europa

Vanaf zondag 12 februari 2017 presenteert auteur Dimitri Verhulst wekelijks de nieuwe VPRO-reisserie Made in Europe, te zien op Canvas en NPO 2. Hij neemt ons in acht afleveringen mee langs iconen van de Europese cultuur: van pop tot klassiek, van literatuur tot populair en van arthouse tot kaskraker. In elke aflevering komen iconen aan bod uit verschillende landen en uiteenlopende culturele disciplines. deBuren vertaalt elke dinsdag na de uitzending de televisiereeks naar een verdiepend podiumprogramma

Wat hebben Pippi Langkous, Socrates, Jacques Brel en de Punk-beweging met elkaar te maken? Wat maakt hen typisch Europees?

 

Documentaire op televisie (VPRO & CANVAS)

Vanaf 12 februari elke zondag op Canvas en NPO 2

De VPRO-televisiereeks Made in Europe is gebaseerd op de veelgeprezen gelijknamige bestseller van Pieter Steinz, waarin 208 Europese culturele iconen worden besproken. De denkers, auteurs, fictieve personages, schilderijen, designobjecten et cetera hebben allemaal weliswaar onmiskenbaar hun wortels in hun geboortegrond, maar zijn tegelijkertijd door en door Europees. Tijdens zijn rondreis langs deze belangrijke halteplaatsen van de Europese cultuur onderzoekt Dimitri Verhulst waarom dat zo is.

Meer info op: www.vpro.nl/programmas/made-in-europe

 

Live bij deBuren

deBuren vertaalt elke dinsdag na de uitzending de televisiereeks naar een verdiepend podiumprogramma. Uitgangspunt is telkens een Europees icoon dat in de aflevering aan bod gekomen is. Elke avond begint met een jonge schrijver die dat icoon kort situeert. Wat daarna volgt in deze livevariant is zeer divers: een debat, een lezing, live podcast, een schrijfwedstrijd, een documentaire, of soms iets helemaal out of the box.

Bekijk hier de volledige reeks

14.02.17 | Rebellie: Socrates

Hoe komt het dat de Europeaan ‘Europa' de rug toekeert? Meer weten!

21.02.17 | Religie: Nietzsche

Zijn geloof en wetenschap twee verschillende werelden? Hoe zit dat bij andere geloven dan het christendom? Meer weten!

28.02.17 | De vrije vrouw: De minirok

deBuren vraagt aan zes vrouwen welke vrouwelijk klederdracht vandaag de dag bevrijdend, subversief of net onderdrukkend is. Meer weten!

07.03.17 | Verbeelding: Markies de Sade

Met de vrije seksuele verbeelding als uitgangspunt organiseren deBuren, VPRO en Canvas een erotische schrijfwedstrijd onder de titel deBuren hebben rode oren. Meer weten!

14.03.17 | De Duistere Kant: Metropolis

We onderzoeken de Noordwijk (Manhattanplan) als verloren utopie, Molenbeek door de ogen van kunstenaars en Brussel als hoofdstad van de Europese gedachte én de Europese integratie. Meer weten!

21.03.17 | Verlangen: Reislust

Een avond met schrijvers en fotografen die je reislust aanwakkeren. Meer weten!

28.03.17 | Vernieuwing: Michel de Montaigne

Een luisteravond met Nederlandse, Vlaamse en internationale live podcasts met als uitgangspunt: egodocumenten. Meer weten!

04.04.17 | Idealen: De Negende Symfonie van Beethoven

In deze slotaflevering van Made in Europe denken we hardop na over de toekomst van Europa. Worden alle mensen wel Brüder?  Meer weten!

 

Organisatie: deBuren, VPRO en Canvas

 

Blijf op de hoogte

Schrijf je in op onze nieuwsbrief:

Schrijf je in op onze nieuwsbrief

Volg onze RSS feeds of abonneer je op onze seizoensbrochure.