deBuren

(c) Michiel Hendryckx

Het verhaal is bekend: na de opvoering van de Stomme van Portici in de Brusselse Muntschouwburg stormde het publiek de straat op. Dat was het begin van een opstand die uiteindelijk zou leiden tot de splitsing van België en Nederland. Sinds 1830 varen Nederland en België dus hun eigen koers. Maar hoe verwant zijn Vlamingen en Hollanders nog? Hoe ver zijn wij ondertussen uit elkaar gegroeid? Leeft de Groot-Nederlandse gedachte nog of is dat voltooid verleden tijd? En moeten we die splitsing van 1830 nu betreuren? Of moeten we ons verheugen dat het zo is gegaan?

Kurt Van Eeghem van het Belgische Radio1 programma Het Salon en Mathijs Deen van het Nederlandse VPRO radioprogramma Onvoltooid Verleden Tijd (OVT) spitten die vragen verder uit tijdens de live-uitzending. Drie uur live radio, te horen in Nederland én Vlaanderen, met live muziek.

IMPRESSIE

Een volle zaal. Een indrukwekkende gastenlijst: Tom Verschaffel, Jeroen van Zanten, Jan de Hond, Tom Lanoye (via satellietverbinding uit Antwerpen), Chantal Kesteloot, Paul Wouters, Herman Balthazar, Els Witte, Rolf Falter, Louis Tobback, Geert van Istendael, Remieg Aerts, en muzikanten Bart Peeters & Steven de Bruyn, Jan Hautekiet & Rick de Leeuw, en Wannes Capelle. Bovendien ontstond door deze samenwerking een volstrekt uniek, want volledig Vlaams-Nederlands, radiojournaal om 11 uur.

De presentatie was Vlaams-Nederlands en Kurt van Eeghem en Mathijs Deen leken nooit iets anders gedaan te hebben. Ze presenteerden als een perfect team drie uur live radio. Een indrukwekkende prestatie want het publiek luisterde geboeid naar de gasten. Vakkundig werd de luisteraar door de geschiedenis geloodst: van de opstand over de rellen tot de breuk. Maar ook de vraag hoe het had kunnen zijn ware het niet dat… kwam aan de orde. De Nederlander Peter Brusse legde de taalgevoeligheden bloot en de Vlaming Urbain de Decker beklemtoonde de voor- en nadelen van de breuk der Lage Landen in twee heerlijke columns.

Geert van Istendael genoot bijval en appreciatie toen hij aan Mathijs Deen verduidelijkte wat hij nu precies bedoelde met zijn uitspraak 'ik haat 1830': "Ik ben vandaag in de overtuiging gesterkt", zei van Istendael, "dat België een uit de hand gelopen grap is. En ik hou geweldig van grappen. Vooral als ze uit de hand lopen. Ik ben nogal dol op België. Maar inderdaad - daar ben ik het helemaal mee eens met Louis Tobback - vind ik het heel jammer dat Holland niet deelneemt aan die grap. Ik ben helemaal geen groot-Nederlander zoals men wel eens zou denken: ik ben voor groot-België." Applaus.

Ook Louis Tobback betreurt bij momenten de gevolgen van de scheiding van de Lage Landen omdat die geleid heeft tot een mentaliteitsverschil dat soms onverzoenbaar blijkt met alle gevolgen van dien. "Indien ze nu niet die parochiale supportersmentaliteit hadden gehad in Rotterdam en in Antwerpen, hadden ze samen de IJzeren Rijn gemoderniseerd en ontwikkeld. En hadden ze niet de mooiste streek van Nederland vernietigd, de Betuwe, met een belachelijke en inexploitabele lijn. Dat men daar maar eens over nadenkt" zo lanceerde Tobback een doordenkertje over de Vlaams-Nederlandse samenwerking.

Steeds meer bleek in het gezellige Salon bij deBuren dat de echte eenheid van de Lage Landen geen Onvoltooid Verleden Tijd is, maar voltooid verleden tijd. Ondanks soms succesvolle samenwerking tussen Nederland en Vlaanderen, groeit er een (mentale) kloof bij Roosendaal.

In aanvulling op deze uitzending en de live-uitzending van Hollands Diep door de Nederlandse Wereldomroep op zaterdag 1 oktober, wordt daarover bij deBuren gedebatteerd op dinsdag 11 oktober om 20 uur, samen met Rolf Falter en Thomas von der Dunk. Moderator is Tom Verschaffel.

Wie deze coproductie gemist heeft, kan de uitzending nog beluisteren via de websites van VPRO en Radio 1.